راز این لبخند چیست؟

بی‌شک تابلوی زن رنسانسی که با لبخند رازآلودش قرن‌ها تاریخدانان و دوستداران هنر را مسحور خود کرده، معروف‌ترین نقاشی در تاریخ هنر جهان محسوب می‌شود. حتی افرادی که سررشته‌ای از هنر نقاشی ندارند، «مونالیزا» را می‌شناسند و از سرّ «لبخند ژکوند» شنیده‌اند.

به همین بهانه در گزارش پیش‌رو به ذکر چند گمانه‌زنی می‌پردازیم که حول محور شاهکار 77 سانتی‌متری «لئوناردو داوینچی» به گوش می‌رسد.

«مونالیزا»یی که مردم دسته‌دسته برای دیدنش راهی موزه «لوور» پاریس می‌شوند، نقاشی مورد علاقه داوینچی بوده، تا حدی که گفته می‌شود وی هرجا می‌رفته، این تابلو را به همراه خود می‌برده است. نمی‌دانیم علاقه شدید مخترع و هنرمند ایتالیایی بوده که «مونالیزا» را این‌ چنین بر سر زبان‌ها انداخته و یا واقعا رازی در چهره این زن ناشناس وجود دارد که لبخندش را تا 500 سال پس از مرگ خالقش زنده نگه داشته است.

سرقت تابلوی «لبخند ژکوند» در سال 1911 شهرت این اثر را جهانی کرد، اما چاپ کتاب «رمز داوینچی» به قلم «دن براون» بود که بازار حدس و گمان‌ها درباره راز سربه مُهر این بانوی قرن شانزدهمی را تا سرحد ممکن داغ کرد.

اکنون سوالات ریز و درشت بسیاری درباره «مونالیزا»ی داوینچی فکر کارشناسان هنری و تاریخدانان را به خود مشغول کرده؛ از هویت اصلی این زن خندان گرفته تا مثلث طلایی که در این نقاشی نهفته است ... در متن زیر به برخی از این پرسش‌ها و فرضیه‌های ارائه شده می‌پردازیم:

** «مونالیزا» که بود؟

بر اساس اطلاعات تاریخی، مونالیزا همسر تاجری اهل فلورانس بود. این زن در اصل «لیزا ژراردینی دل ژکوندو» نام داشت، اما پژوهشگران هنوز 100 درصد مطمئن نیستند که زن تصویرشده در شاهکار داوینچی همان اهل مونالیزای فلورانس باشد. دل ژکوندو عضوی از خانواده‌ای تقریبا اشرافی برخاسته از روستا بود که با «فرانچسکو دل ژکوندو» - تاجری ثروتمند - ازدواج کرد.

مونالیزا

*راز لبخند ژکوند!؟

این زن به گونه‌ای اسرارآمیز لبخند زده، لب‌هایش می‌خندد اما چشم‌هایش غمگین است. همین ویژگی‌های متناقض است که موجب شده گمانه‌زنی‌های بسیاری حول محور این چهره ماندگار صورت بگیرد. چند سال پیش این تابلو با استفاده از نرم‌افزاری رایانه‌ای مورد بررسی قرار گرفت و آماری درباره‌ احساس مونالیزا براساس حالت ابروها، لب‌ها و گونه‌های وی منتشر شد. طبق نتایج این تحقیق، مونالیزا 83 درصد خوشحال، 9 درصد منزجر، 6 درصد ترسیده و 2 درصد عصبانی است.

وجود مثلثی طلایی در نقاشی برجسته داوینچی یکی از نظریاتی است که قرینگی کامل این تابلو را به اثبات می‌رساند. با وصل کردن نقاط طلایی این نقاشی، شکلی جام‌مانند ظهور می‌کند که گفته می‌شود همان جام مقدس مسیحیان است. «دن براون» در کتاب پرفروش «رمز داوینچی» خود به این تئوری پرداخته است.